خلاصهٔ مقاله: راهنمای بیمه آتش‌سوزی کارخانه: ماشین‌آلات، مواد اولیه، ظرف تحت فشار، موتور برقی، توقف تولید و استثناها. بدانید چه چیز بیمه می‌شود. مشاوره از مُداوی.
آتش در کارخانه فقط ساختمان را نمی‌سوزاند. ماشین‌آلاتی را که ماه‌ها برای واردات و نصب‌شان صبر کرده‌اید از کار می‌اندازد، مواد اولیه و کالای نیمه‌ساخته را نابود می‌کند و خط تولید را برای ماه‌ها می‌خواباند. بیمهٔ آتش‌سوزی کارخانه دقیقاً برای جبران بخشی از این زیان است، اما بخشی از آن، یعنی توقف تولید، به‌طور پیش‌فرض در آن نیست. این راهنما نشان می‌دهد در بیمهٔ صنعتی چه چیزهایی بیمه می‌شود، کدام ریسک‌های فرایندی مرز پوشش را عوض می‌کنند و پیش از خرید چه چیزهایی را باید روشن کنید. مطلب دربارهٔ هر دو بیمه‌گر بیمه ایران و بیمه آسیا است.
بیمهٔ آتش‌سوزی کارخانه با بیمهٔ انبار و فروشگاه چه فرقی دارد؟
مبنای حقوقی هر سه یکی است: شرایط عمومی آتش‌سوزی، صاعقه و انفجار در آیین‌نامهٔ ۲۱ شورای عالی بیمه. اما نگرانی‌ها فرق می‌کنند.
- در انبار ارزش اصلی موجودی متغیر است و پرسش‌های اصلی اظهار موجودی و کم‌بیمگی‌اند. راهنمای بیمه آتش‌سوزی انبار آن را شرح داده است.
- در فروشگاه کالا و دکور و حضور مشتری مطرح است (بیمه آتش‌سوزی فروشگاه).
- در کارخانه سه چیز تعیین‌کننده است: ماشین‌آلات و خط تولید با ارزش جایگزینی بالا، ریسک‌های فرایند (حرارت، گرد قابل‌اشتعال، حلال، فشار، برق قدرت) و زیان وقفهٔ تولید.
بنابراین بیمه‌نامهٔ کارخانه معمولاً ترکیبی از چند ردیف مبلغ بیمه‌شده است و گفت‌وگو با بیمه‌گر بیشتر دربارهٔ «فرایند» است تا «ساختمان».
ساختار مبلغ بیمه‌شده در کارخانه
مورد بیمه طبق ماده ۵ شرایط عمومی اموال مندرج در جدول مشخصات بیمه‌نامه است که متعلق به بیمه‌گذار یا در تصرف او در محل مورد بیمه باشد. برای کارخانه این جدول معمولاً به ردیف‌های زیر شکسته می‌شود:
- ساختمان و محوطه: سالن تولید، اداری، سوله، سازه‌های نگهدارنده و تأسیسات ثابت ساختمان.
- ماشین‌آلات و تجهیزات تولید: خط تولید، کوره، پرس، تراش، کمپرسور، دیگ بخار، تابلوهای برق صنعتی، لیفتراک و جرثقیل. بخش بزرگی از ارزش کارخانه در همین ردیف است.
- مواد اولیه: مواد خام، قطعات خریداری‌شده و بسته‌بندی.
- کالای در جریان ساخت: نیمه‌ساخته‌ها که بخشی از ارزش افزوده را دارند.
- کالای ساخته‌شده: محصول نهایی منتظر ارسال.
- قالب، ابزار و لوازم یدکی: قالب‌های گران‌قیمت و ابزار اختصاصی که اغلب فراموش می‌شوند.
هر ردیف باید جداگانه و با ارزش واقعی اعلام شود. ماده ۲۴ می‌گوید اگر مالی کمتر از قیمت واقعی بیمه شده باشد، بیمه‌گر فقط به تناسب مبلغ بیمه‌شده با قیمت واقعی مسئول است. این قاعده در کارخانه خطرناک‌تر از انبار است، چون ارزش ماشین‌آلات در طول زمان به‌دلیل تورم و تغییر قیمت ارز عوض می‌شود و عددی که سه سال پیش ثبت شده امروز فاصلهٔ زیادی با ارزش واقعی دارد. یک خسارت جزئی هم می‌تواند به‌خاطر کم‌بیمگی به‌طور نسبی پرداخت شود.
ارزش واقعی یا ارزش جایگزینی؟
ماده ۲۴ قیمت واقعی را در زمان بروز خسارت ملاک می‌گیرد، «بر این اساس که بیمه را نباید وسیلهٔ انتفاع قرار داد». ماده ۱۲ هم تصریح می‌کند خسارت قابل‌پرداخت از تفاوت ارزش هر قلم بلافاصله قبل و بعد از حادثه، یا در خسارت کلی از مبلغ بیمه‌شدهٔ آن قلم، بیشتر نمی‌شود. به زبان ساده: اگر ماشین ده‌ساله‌ای بسوزد، مبنای پرداخت معمولاً ارزش واقعی همان ماشین ده‌ساله است، نه قیمت ماشین نو. اگر می‌خواهید ماشین نو بخرید، دربارهٔ پوشش ارزش جایگزینی از شرکت بپرسید و شرط آن را کتبی بگیرید؛ در شرایط عمومی چنین پوششی نیامده و نباید فرض شود؛ البته فهرست برگ‌های شرایط ویژهٔ صفحهٔ بیمه ایران عنوان «شرایط مخصوص بیمه‌نامه به ارزش جایگزینی» را دارد، که نشان می‌دهد چنین قالبی با الحاقیه وجود دارد و شرایط آن باید خوانده شود.
کاهش سرمایه پس از خسارت
مکمل ۲/۲۱ یک تبصره به ماده ۱۲ اضافه کرده است: سرمایهٔ بیمه در صورت وقوع خسارت به میزان خسارت کاهش می‌یابد، اما بیمه‌گذار می‌تواند با پرداخت حق بیمهٔ اضافی سرمایه را افزایش دهد. یعنی پس از اولین خسارت، بیمه‌نامه با همان مبلغ قبلی ادامه نمی‌یابد؛ باید سرمایه را بازگردانید، وگرنه برای حادثهٔ دوم در همان سال سقف کوچک‌تر است. این برای کارخانه‌ای که پس از آتش‌سوزی جزئی کار را ادامه می‌دهد مهم است. همان مکمل می‌گوید شرکت‌ها می‌توانند از کاهش سرمایه تا ۵ درصد بدون دریافت حق بیمهٔ اضافی صرف‌نظر کنند.
آنچه آتش‌سوزی کارخانه پوشش می‌دهد
ماده ۱۰ سه خطر اصلی را می‌گوید: آتش، صاعقه و انفجار. و ماده ۱۱ دو نوع زیان را جبران می‌کند: خسارت مستقیم ناشی از این خطرها، و هزینهٔ اقدامات لازم برای جلوگیری از گسترش خسارت و نقل‌مکان ضروری مورد بیمه برای نجات آن. در کارخانه این یعنی جابه‌جایی اضطراری ماشین‌آلات یا مواد از بخش در خطر هم می‌تواند در پوشش بیاید.
ماده ۱۲ مرز مهمی دارد: خسارت مستقیم در محل مورد بیمه جبران می‌شود. زیان‌های غیرمستقیم مانند از دست رفتن فروش، جریمهٔ تأخیر تحویل یا هزینهٔ اجارهٔ جایگزین جزو آن نیستند.
توقف تولید: بزرگ‌ترین فاصله بین زیان واقعی و بیمه‌نامهٔ ساده
ماده ۱۲ صریحاً می‌گوید «زیان حاصله از وقفه در کار و تولید و زیان ناشی از افزایش هزینهٔ تعمیر، بازسازی و تأسیس مجدد بیمه نمی‌باشد». برای کارخانه این بزرگ‌ترین شکاف است. فرض کنید پس از آتش‌سوزی بیمه‌گر ماشین‌آلات و ساختمان را جبران کند. تا بازسازی و نصب مجدد و اجرای آزمایشی چند ماه می‌گذرد؛ در این مدت حقوق کارکنان، اجاره، بازپرداخت وام‌ها و تعهدات مشتریان ادامه دارد و درآمد صفر است. این زیان در بیمهٔ آتش‌سوزی پایه جبران نمی‌شود.
برای پوشش آن، در بازار بیمه پوششی به نام «بیمهٔ توقف تولید» یا «عدم‌النفع» وجود دارد که معمولاً به‌صورت الحاقیه یا بیمه‌نامهٔ جدا گرفته می‌شود و سود ازدست‌رفته و هزینه‌های ثابت جاری را در دورهٔ بازسازی جبران می‌کند. نکتهٔ مهم: بیمه آسیا در صفحهٔ رسمی خود «عدم‌النفع» را در طرح اصناف برای اماکن تجاری و اداری نام می‌برد؛ این به معنای وجود آن در بیمهٔ صنعتی نیست. بیمه ایران هم در صفحهٔ آتش‌سوزی خود می‌گوید زیرپوشش عدم‌النفع فقط با «طرح جامع اصناف» قابل‌انتخاب است. اینکه هر شرکت برای کارخانه چنین پوششی عرضه می‌کند، با چه تعریفی و چه دورهٔ جبران و دورهٔ انتظاری، باید مستقیماً از شرکت پرسیده شود. ما در منابع فعلی شرایط آن را نداریم.
سؤال‌هایی که پیش از خرید باید برای توقف تولید بپرسید:
- دورهٔ جبران چقدر است و از چه لحظه‌ای شروع می‌شود؟
- مبنای محاسبه سود ناخالص است یا هزینه‌های ثابت؟
- آیا توقف ناشی از خسارت به تأمین‌کننده یا برق شهری هم شامل است؟
- ارتباط آن با پوشش اصلی چیست؟ (معمولاً فقط وقتی خسارت مستقیم تحت پوشش باشد فعال می‌شود.)
ریسک‌های فرایندی و استثناهای فنی مهم
این بخش وجه تمایز اصلی کارخانه است. استثناهای ۳۲ تا ۳۴ شرایط عمومی را در کنار هم ببینید.
ماده ۳۲: موتورها و ماشین‌های برقی
خسارت وارد به موتورها و ماشین‌های برقی در نتیجهٔ اتصالی، اثرات جریان برق، پارگی هادی، جرقه، امواج برقی ناشی از این‌ها، بار زیاد یا کفایت‌نکردن عایق‌بندی که درون خود موتور یا ماشین رخ دهد، به هر علت، پوشش ندارد. اما خسارتی که همان اتفاق‌ها به سایر بخش‌های مورد بیمه می‌زند تحت پوشش است. معنی عملی: اگر الکتروموتور بسوزد چون سیم‌پیچ آن اتصالی کرده، موتور جبران نمی‌شود؛ ولی اگر آتش از آن به سالن سرایت کند، خسارت سالن در پوشش است. برای خود ماشین‌آلات در برابر شکست و خرابی داخلی، بیمهٔ جداگانهٔ ماشین‌آلات (شکست ماشین‌آلات) لازم است.
ماده ۳۳ و مکمل ۱/۲۱: ظروف تحت فشار صنعتی
دیگ بخار و مخازن نگهداری گاز یا مواد تحت فشار در کارخانه‌های صنعتی فراوان‌اند. ماده ۳۳ خسارت به خود ظرف تحت فشار صنعتی را که ناشی از انفجار همان ظرف است مستثنا می‌کند، ولی خسارت به سایر بخش‌ها را در پوشش نگه می‌دارد. برای پوشش خود ظرف، مکمل ۱/۲۱ (مصوب شورای عالی بیمه، ۱۳۶۷/۰۹/۰۷) «الحاقیهٔ بیمهٔ ظروف تحت فشار صنعتی» را معرفی می‌کند. نکات این الحاقیه:
- تعریف ظرف: دیگ بخار، یعنی ماشینی که بخار مرطوب یا خشک برای صنعت تولید می‌کند، و ظروفی که برای نگهداری مواد یا گازهای تحت فشار در صنعت به‌کار می‌روند. شامل دستگاه اصلی، اجزای متصل بدون دریچهٔ قطع‌کننده و قطعات فلزی و اتصالات است.
- خطر تحت پوشش: ترکیدن و تلاشی، یعنی تغییر شکل ناگهانی و خطرناک ظرف بر اثر فشار بخار یا نیروزای دیگر.
- تعهد بیمه‌گذار: فراهم کردن تسهیلات برای بازدید و بررسی‌های دوره‌ای بیمه‌گر، رعایت دستورهای ایمنی توصیه‌شده، عدم تجاوز فشار سوپاپ اطمینان از حد استاندارد، و اطلاع دادن به بیمه‌گر پیش از هر اصلاح یا تغییر در ظرف.
- استثناها: خسارت ناشی از آزمایش هیدرولیکی، خسارت در دورهٔ تعمیر و راه‌اندازی مجدد پس از خسارت قبلی، و خسارت‌هایی که به ترکیدن یا تلاشی منجر نشوند مانند خوردگی، زنگ‌زدگی، استهلاک، ترک، تورم، لایه‌لایه شدن و نقص فنی اتصالات.
برای کارخانه‌ای که دیگ بخار یا کمپرسور دارد، این الحاقیه، گواهی بازرسی دوره‌ای و ثبت آزمون‌ها را به بخش جدی پرونده بیمه تبدیل می‌کند.
ماده ۳۴: آتش کنترل‌شده
خسارت به مورد بیمه در محدودهٔ آتش کنترل‌شده تحت پوشش نیست. کوره، شعلهٔ فرایند یا بویلر که آتش آن عمداً برافروخته و نگه داشته شده، همین بند را فعال می‌کند. اگر کوره از محدوده خارج شود و آتش به سالن برسد، خسارت خارج از محدودهٔ کنترل‌شده مطرح می‌شود، ولی مرز دقیق در ارزیابی کارشناسی تعیین می‌شود. پیش از صدور، محدودهٔ این بند را برای کوره‌ها و خطوط حرارتی خود بپرسید.
ماده ۳۱: حوادث کلان
جنگ، آشوب، اعتصاب و نظایر آن (بند ۱)، زمین‌لرزه، آتشفشان، ریزش زمین، سیل، حریق زیرزمینی و آفات سماوی (بند ۲)، انفجار مواد منفجره مانند دینامیت و تی‌ان‌تی و باروت (بند ۳) و واکنش‌های هسته‌ای (بند ۴) مستثنا هستند مگر صریحاً شرط شود. دقت کنید «انفجار مواد منفجره» با «انفجار ناشی از انبساط گاز یا بخار» که در ماده ۱۰ پوشش اصلی است فرق دارد. در کارخانه‌های تولید مواد شیمیایی، پیروتکنیک یا معدنی که مواد منفجره نگه می‌دارند، این مرز تعیین‌کننده است.
برای زلزله، مکمل ۳/۲۱ الگوی الحاقیه‌ای را ارائه می‌دهد که زلزله را از استثنای بند ۲ ماده ۳۱ حذف می‌کند و سرقت را از آن استثنا می‌کند و فرانشیزی دارد. اما شرط خصوصی هر شرکت مقدم است و عدد فرانشیز همان الحاقیه را از بیمه‌نامهٔ خودتان بخوانید.
ماده ۳۰: اسناد، دفاتر و جواهر
اسناد، نقشه‌های فنی، دفاتر بازرگانی و هزینهٔ بازسازی اطلاعات پوشش ندارند، مگر شرط شود. در کارخانه نقشه‌های ساخت و دانش فنی ذخیره‌شده ارزش بالایی دارند و نسخهٔ پشتیبان بیرونی تنها محافظ شماست.
خطرهای اضافی که کارخانه باید بررسی کند
ماده ۱۳ اجازه می‌دهد با الحاقیه و حق بیمهٔ اضافی خطرهای دیگری افزوده شود. فهرست تبعی در صفحهٔ بیمه آسیا شامل سیل، زلزله، طوفان، ترکیدگی لوله، ضایعات برف و باران، سرقت، شکست شیشه، نشست و ریزش، برخورد جسم خارجی، انفجار ظروف تحت فشار صنعتی، شورش و آشوب، خودسوزی، هزینهٔ پاکسازی و سرقت مسلحانه است؛ بیمه ایران نیز خطرهایی مانند طوفان، سیل، زلزله، ترکیدگی لوله و برف و باران را در صفحهٔ آتش‌سوزی خود به‌عنوان خطر اضافی نام می‌برد. برای کارخانه این‌ها اولویت دارند:
- انفجار ظروف تحت فشار صنعتی در کنار الحاقیهٔ ظروف تحت فشار.
- هزینهٔ پاکسازی و جمع‌آوری ضایعات: پس از آتش در کارخانه، تخلیه ضایعات صنعتی و آلوده بسیار سنگین است.
- خودسوزی: برای مواد و ضایعات آلی.
- زلزله و سیل: برای کارخانه‌های در مناطق مستعد.
- شورش و اعتصاب: برای صنایع با ریسک اجتماعی.
فرانشیز و سقف هرکدام در شرایط خصوصی تعیین می‌شود و ما در منابع خود عددی برای کارخانه نداریم.
عوامل ریسک که بیمه‌گر دربارهٔ کارخانه می‌پرسد
بیمه‌گر قبل از پذیرش، فرایند و محیط را بررسی می‌کند و پاسخ شما بخشی از قرارداد است (ماده ۱). مهم‌ترین عوامل:
- نوع فعالیت و مواد: حلال‌ها، رنگ، پلاستیک، چوب، پارچه، مواد شیمیایی، گرد قابل‌اشتعال (آرد، چوب، فلز پودری)، مایعات و گازهای قابل‌اشتعال.
- فرایندهای حرارتی: کوره، ذوب، جوشکاری، پخت و خشک‌کن.
- سازه و تقسیم‌بندی: دیوار آتش‌بند، جداسازی بخش‌های پرخطر، پوشش سقف، مسیر خروج.
- تجهیزات اطفا و ایمنی: اسپرینکلر، سامانهٔ هشدار، شبکهٔ آب آتش‌نشانی، تیم ایمنی داخلی، تمرین، فاصله تا آتش‌نشانی.
- برق: تابلوهای قدرت، ترمیم و بازرسی دوره‌ای، ترمووگرافی.
- نگهداری و تمیزکاری: انباشت گرد و روغن، برنامهٔ نگهداری پیشگیرانه.
- سوابق خسارت و خرابی.
- همسایگی و محوطه: فاصلهٔ ساختمان‌ها، مخازن سوخت.
ماده ۱۸ می‌گوید تغییری که خطر را زیاد کند، مثل نصب خط جدید، تغییر ماده اولیه یا افزودن فرایند حرارتی، باید بدون تأخیر یا حداکثر ظرف ده روز از اطلاع به بیمه‌گر گفته شود. و ماده ۹ و ۲۲: کتمان یا اظهار خلاف واقع عمدی که ریسک را کم‌اهمیت‌تر نشان دهد، قرارداد را باطل می‌کند. پس هنگام توسعهٔ کارخانه، بیمه‌نامه را همراه آن به‌روز کنید.
مراحل صدور بیمه‌نامهٔ کارخانه
- فهرست‌برداری دارایی‌ها: ساختمان، ماشین‌آلات (با مدل، سال ساخت، ارزش جایگزینی)، مواد، نیمه‌ساخته، کالا، قالب.
- تعیین مبالغ هر ردیف با ارزش‌گذاری به‌روز.
- تعیین خطرهای اضافی و پوشش‌های جانبی (ظروف تحت فشار، توقف تولید، پاکسازی).
- تکمیل پرسشنامه و پیشنهاد کتبی و ارائهٔ مدارک ایمنی و بازرسی.
- بازدید کارشناسی معمولاً برای کارخانه ضروری است.
- صدور و پرداخت: طبق ماده ۷ تعهد بیمه‌گر پس از پرداخت حق بیمه (یا نخستین پرداخت آن) آغاز می‌شود مگر تاریخ دیگری کتباً توافق شود.
- بازنگری سالانه مبالغ و فرایند.
حق بیمه را با استعلام دقیق از مُداوی بگیرید؛ در این راهنما عددی برای آن نداریم و نرخ‌های قدیمی تعرفهٔ بیمهٔ مرکزی منسوخ‌اند. هر نرخ و تخفیف تابع تأیید و صدور بیمه‌گر است.
اگر آتش‌سوزی کارخانه رخ داد
- ایمنی افراد و آتش‌نشانی در اولویت است.
- اطلاع به بیمه‌گر حداکثر ظرف پنج روز از اطلاع (ماده ۲۳).
- گزارش حادثه ظرف ده روز با شرح حادثه، فهرست اشیای نجات‌یافته و محل جدید و مبلغ تقریبی.
- جلوگیری از گسترش خسارت و نجات تجهیزات، بدون تغییری که علت یا میزان خسارت را مبهم کند (بند ۴ ماده ۲۳).
- حفظ شواهد فنی: دستگاه‌ها و تابلوی محل آغاز آتش را دست نزنید تا کارشناس ببیند.
- فهرست اموال موجود و از بین رفته یا آسیب‌دیده ظرف ۱۵ روز، و در صورت درخواست بهای آن‌ها پیش از حادثه.
- ارزیابی با کارشناس بیمه‌گر و در صورت اختلاف هیئت سه‌نفره (ماده ۲۴).
- پرداخت حداکثر ظرف چهار هفته پس از دریافت همهٔ مدارک مؤثر در تشخیص مسئولیت و میزان خسارت (ماده ۲۶).
مدارک رایج کارخانه: فهرست دارایی ثابت و سند خرید ماشین‌آلات، دفتر انبار مواد، گزارش تولید، گزارش آتش‌نشانی، گزارش اتفاق از واحد ایمنی، عکس و فیلم. ماده ۲۷ هشدار می‌دهد اگر وظایف ماده ۲۳ رعایت نشود و خسارت زیاد شود، بیمه‌گر می‌تواند پرداخت را رد یا کم کند. ماده ۲۵ بیمه‌گر را مجاز می‌کند اموال خسارت‌دیده و نجات‌یافته را تصاحب، تعمیر یا تعویض کند، به‌شرط اعلام کتبی ظرف ۳۰ روز پس از دریافت مدارک بند ۵ ماده ۲۳. و ماده ۲۹ حق بیمه‌گذار علیه شخص ثالث مقصر را پس از پرداخت به بیمه‌گر منتقل می‌کند؛ اگر پیمانکار نصب یا تعمیر مقصر باشد، پیش از هر توافق با او با بیمه‌گر هماهنگ کنید.
خطاهای رایج در بیمهٔ کارخانه
- ارزش قدیمی ماشین‌آلات و در نتیجه کم‌بیمگی و پرداخت نسبی.
- فراموش کردن قالب‌ها، ابزار و لوازم یدکی در جدول سرمایه.
- تصور اینکه توقف تولید در پوشش است.
- تصور اینکه سوختن موتور برقی در پوشش است.
- بدون الحاقیه ماندن ظروف تحت فشار.
- نگفتن تغییرات فرایند و خط جدید.
- بازگرداندن نکردن سرمایه پس از خسارت جزئی.
- نداشتن نسخهٔ پشتیبان نقشه‌ها و اسناد فنی.
چک‌لیست پرسش از بیمه‌گر
- ردیف‌های مبلغ بیمه‌شده و مبنای ارزش‌گذاری هر ردیف؟
- آیا ارزش جایگزینی ماشین‌آلات قابل درخواست است؟
- الحاقیهٔ ظروف تحت فشار و الزام‌های بازرسی؟
- توقف تولید: تعریف، دورهٔ جبران، دورهٔ انتظار؟
- شکست ماشین‌آلات و خسارت برقی: بیمهٔ جدا؟
- فرانشیز و سقف هر خطر تبعی؟
- شروط ایمنی که با نقض آن‌ها خسارت کم می‌شود؟
- مدارک و روند خسارت و کانال پیگیری؟
یافته‌های متن‌های رسمی ارسالی مالک
متن رسمی شرایط عمومی آتش‌سوزی، انفجار و صاعقهٔ بیمه ایران، چند مفهوم این راهنما را از منبع رسمی تأیید می‌کند.
- توقف تولید (ماده ۱۲): زیان وقفه در کار و تولید و افزایش هزینهٔ تعمیر و بازسازی در پوشش پایه نیست. پس جبران توقف باید با پوشش یا برگ ویژه خواسته شود، نه از بیمه‌نامهٔ ساده انتظار برود.
- موتور و ماشین برقی (ماده ۳۲): اتصالی، جرقه و بار اضافی درون خود موتور یا ماشین برقی، به هر علت، پوشش ندارد؛ ولی خسارت همان اتفاق به سایر قسمت‌های مورد بیمه تحت پوشش است.
- ظرف تحت فشار صنعتی (ماده ۳۳): خسارت خود ظرف در انفجار آن پوشش ندارد؛ خسارت به سایر قسمت‌ها دارد.
- آتش کنترل‌شده (ماده ۳۴): خسارت به مورد بیمه در محدودهٔ آتش کنترل‌شده، مانند کوره، پوشش ندارد.
- اسناد و نقشه (ماده ۳۰): هزینهٔ بازسازی نقشه، گردآوری دوبارهٔ اطلاعات و تنظیم دفاتر بازرگانی بیمه نیست، مگر صریحاً شرط شود.
- زلزله و آتشفشان: در بیمه ایران یک پوشش واحد است و بدون تصریح در بیمه‌نامه از پوشش پایه بیرون می‌ماند (ماده ۳۱).
- مهلت‌ها (مواد ۲۳ تا ۲۸): اطلاع ظرف پنج روز، گزارش ظرف ده روز، فهرست اموال تا ۱۵ روز، پرداخت حداکثر چهار هفته پس از دریافت همهٔ مدارک و مهلت دعوا دو سال.
پرسش‌های متداول
آیا بیمهٔ آتش‌سوزی کارخانه زیان توقف تولید را جبران می‌کند؟
نه در پوشش پایه. ماده ۱۲ شرایط عمومی زیان ناشی از وقفه در کار و تولید را بیمه‌شده نمی‌داند. این پوشش جدا و با شرایط خاص، در صورت عرضهٔ شرکت، گرفته می‌شود.
اگر الکتروموتور بر اثر اتصالی بسوزد، بیمه جبران می‌کند؟
ماده ۳۲ خسارت داخل موتور و ماشین برقی ناشی از اتصالی و جرقه را مستثنا می‌کند، اما خسارت همان حادثه به بقیهٔ اجزا را پوشش می‌دهد. برای خود موتور بیمهٔ ماشین‌آلات لازم است.
دیگ بخار و کمپرسور چگونه بیمه می‌شوند؟
انفجار خود ظرف تحت فشار صنعتی طبق ماده ۳۳ مستثنا است و با الحاقیهٔ ظروف تحت فشار (مکمل ۱/۲۱) و شرایط بازرسی دوره‌ای پوشش داده می‌شود.
مبلغ بیمه‌شدهٔ ماشین‌آلات را بر چه مبنایی بنویسم؟
بر پایهٔ ارزش واقعی هر ردیف. اگر کمتر از ارزش واقعی باشد، ماده ۲۴ پرداخت نسبی را اعمال می‌کند. دربارهٔ ارزش جایگزینی از شرکت بپرسید.
فرق بیمه ایران و آسیا برای کارخانه چیست؟
هر دو بر آیین‌نامهٔ ۲۱ تکیه دارند. صفحهٔ رسمی بیمه ایران زیررشتهٔ آتش‌سوزی معمولی صنعتی و برگ‌های شرایط ویژه را فهرست می‌کند و صدور را حضوری می‌داند؛ صفحهٔ رسمی بیمه آسیا کارخانه را «تمامی ریسک‌های صنعتی» می‌نامد و دارایی‌های قابل‌بیمه را برمی‌شمارد. تفاوت در شرایط خصوصی، خطرهای قابل‌افزودن و روند صدور و خسارت است. بیمه ایران، بیمه آسیا و مقایسهٔ دو شرکت را ببینید.
گام بعد
اگر کارخانه یا کارگاه تولیدی دارید، فهرست دارایی‌ها و مشخصات فرایند را آماده کنید و استعلام و مشاوره از مُداوی بگیرید.
تاریخ آخرین بازبینی: ۲۰۲۶-۱۱-۰۹. این متن راهنمای عمومی است و جایگزین بیمه‌نامه و شرایط خصوصی نیست.
منبع‌ها
- آیین‌نامهٔ شمارهٔ ۲۱ شورای عالی بیمه: شرایط عمومی بیمه‌نامهٔ آتش‌سوزی، صاعقه، انفجار (مصوب ۱۳۶۶/۰۸/۲۷) با مکمل‌های ۱/۲۱ (ظروف تحت فشار صنعتی، مصوب ۱۳۶۷/۰۹/۰۷)، ۲/۲۱ و ۳/۲۱، دریافت‌شده ۲۰۲۶-۱۱-۰۸، centinsur.i
- بیمه آسیا: شرایط عمومی بیمه‌نامهٔ آتش‌سوزی و صفحهٔ بیمه‌نامهٔ آتش‌سوزی، دریافت‌شده ۲۰۲۶-۱۱-۰۸، bimehasia.i
- بیمه ایران: صفحهٔ بیمه‌های آتش‌سوزی واحدهای مسکونی و فرایند صدور آتش‌سوزی، دریافت‌شده ۲۰۲۶-۱۱-۰۸، iraninsurance.i
- بیمه ایران: صفحهٔ رسمی بیمه‌های آتش‌سوزی مراکز صنعتی (مشمولان، خطرهای اصلی و اضافی، برگ‌های شرایط ویژه، فرایند صدور و مدارک)، دریافت‌شده ۲۰۲۶-۱۱-۰۹، https://iraninsurance.ir/fa/w/بیمه-های-آتش-سوزی-مراکز-صنعتی-2
- بیمه آسیا: صفحهٔ رسمی آتش‌سوزی مراکز صنعتی (تمامی ریسک‌های صنعتی، دارایی‌های قابل‌بیمه، مدارک)، دریافت‌شده ۲۰۲۶-۱۱-۰۹، https://www.bimehasia.com/محصولات-بیمه-ای/اتش-سوزی/مراکز-صنعتی
- سند رسمی ارسالی مالک، بیمه ایران: شرایط عمومی بیمه‌نامهٔ آتش‌سوزی، انفجار، صاعقه (مواد ۱ تا ۳۴)، ۱۴۰۵/۰۸/۱۸
- سند رسمی ارسالی مالک، بیمه آسیا: صفحهٔ بیمه‌نامهٔ آتش‌سوزی واحدهای مسکونی (انواع بیمه‌نامه، طرح‌های حامی، پارسه، زلزله و اصناف، خطرهای اصلی و تبعی)، ۱۴۰۵/۰۸/۱۸
- سند رسمی ارسالی مالک، بیمه آسیا: صفحهٔ اقدامات لازم و فرایند دریافت خسارت آتش‌سوزی، ۱۴۰۵/۰۸/۱۸
مُداوی نمایندگی بیمه است؛ صدور، پوشش و پرداخت خسارت تابع قرارداد و شرکت بیمه است. شرایط دقیق هر پوشش در قرارداد شما آمده است.
نظر شما دربارهٔ این راهنما